چرا پیر می شویم – نظریه ها و اثرات پیری
نویسنده : دکتر مارک استیبیچ
منبع : www.about.com
مترجم : فریدون شیرمحمدلی
مقدمه
مطالعه پیری – پیری شناسی gerontology – دانش نسبتا جدیدی است که پیشرفت باورنکردنی را در طی 30 سال گذشته داشته است. درگذشته دانشمندان برای توضیح علت پیری به دنبال یک تئوری منفرد بودند. دو دسته اصلی نظریه پیری وجود دارد. دسته اول می گویند که پیری یک امر طبیعی است و در بدن برنامه ریزی شده است ، در حالیکه دسته دوم نظریه های پیری می گویند که پیری پیامد صدمه ای است که در طول زمان جمع می شود. سرانجام پیری تعامل پیچیده ژنتیک ، شیمی ، فیزیولوژی و رفتار است.
نظریه های پیری
با درک و توضیح نحوه پیر شدن ، محققان چندین نظریه پیری متفاوت را توسعه داده اند. این دو دسته بندی به این گونه است : نظریه ای برنامه ریزی شده و نظریه های خطا.
ý نظریه های برنامه ریزی شده بیان می کنند که بدن انسان برای پیر شدن طراحی شده است و جدول زمانی بیولوژیکی مشخصی وجود دارد که بدن از آن پیروی می کند.
ü طول عمر برنامه ریزی شده : پیری به سبب روشن و خاموش شدن برخی ژن ها در طول زمان روی می دهد.
ü نظریه ایمونولوژیکی : سیستم ایمنی برنامه ریزی شده است تا در طول زمان افت کند که افراد را نسبت به ابتلا به بیماری ها مستعد تر می سازد.
ý نظریه های خطا بیان می کنند که علت پیری صدمه رسیدن به سیستم های بدن است که در طول زمان جمع می شوند.
ü فرسودگی : سلول ها و بافت ها به طور ساده فرسوده می شوند.
ü سرعت زندگی : هر چه موجودی اکسیژن را سریع تر مصرف کند ، عمرش کوتاه تر است.
ü اتصال جانبی : پروتئین های با اتصال جانبی تجمع می یابند و فرآیند های بدن را کاهش می دهند.
ü رادیکال های آزاد : رادیکال های آزاد باعث آسیب به سلول ها می شوند که در نهایت باعث اختلال در کارکرد می شوند.
ü آسیب های وارده بهDNA بدنی : جهش های ژنتیکی سبب بد عمل کردن سلول ها می شود.
ژنتیک و پیری
مطالعات نشان داده است که ژنتیک می تواند نقش عمده ای را در پیر شدن داشته باشد. وقتی محققان ژن ها را در موش ها ، سلول های مخمّر و موجودات دیگر تنظیم می کنند ، آنها می توانند عمر این موجودات را دو برابر سازند. معنی این آزمایش ها برای انسان ها مشخص نیست ، اما محققان فکر می کنند که ژنتیک علت 35 درصد گوناگونی در پیری در میان افراد است. برخی مفاهیم کلیدی در ژنتیک و پیری از این قرار است :
- ژن های طول عمر : ژن های خاصی وجود دارد که به فرد کمک می کنند تا عمر طولانی تری داشته باشد.
- پیری سلول ها : فرآیندی که سلول ها در طول زمان تحلیل می روند.
- تلومر ها : ساختار هایی در انتهای DNA که درنهایت از بین می روند و منجر به توقف تکثیر سلول می شوند.
- سلول های بنیادی : این سلول ها می توانند به هر نوع سلولی در بدن تبدیل شوند و نوید بخش بازسازی آسیب های وارده بر اثر پیر شدن هستند.
بیوشیمی
فارغ از اینکه چه ژن هایی را به ارث برده اید ، بدن تان پیوسته متحمّل واکنش های پیچیده می شود. برخی از این واکنش ها باعث آسیب و در نهایت سبب پیری می شوند. مطالعه این واکنش های پیچیده به محققان کمک می کند تا نحوه تغییرات بدن به هنگام پیری را درک کنند. مفاهیم مهم در بیوشیمی پیری شامل موارد زیر است:
- رادیکال های آزاد: مولکول های اکسیژن بی ثباتی که می توانند باعث صدمه زدن به سلول ها شوند.
- اتصال جانبی پروتئین : قند های اضافی در جریان خون می توانند سبب اتصال مولکول های پروتئین به یکدیگر شوند.
- مرمت DNA : به دلایل نامعلوم به نظر می رسد سیستم های مرمت کننده DNA بدن در افراد پیرتر کارکرد شان کمتر می شود.
- پروتئین های شوک حرارتی : این پروتئین ها به سلول ها کمک می کنند در برابر استرس سالم بمانند و در تعداد کمتری در افراد پیرتر وجود دارند.
- هورمون ها : با پیر شدن ، هورمون های بدن تغییر می کند ، که سبب تغییرات زیاد در سیستم های عضو و دیگر کارکرد ها می شود.
سیستم های بدن
با پیر شدن ، در اعضای بدن و دیگر سیستم ها تغییراتی ایجاد می شود. این تغییرات حساسیت ما را نسبت به بیماری های مختلف تغییر می دهد. محققان هم اکنون کم کم فرآیند هایی را که در طول زمان سبب ایجاد تغییراتی در سیستم های بدن می شوند درک می کنند. درک این فرآیند ها مهم است چون بسیاری از اثرات پیری ابتدا در سیستم های بدن مان دیده می شوند. در اینجا خلاصه ای از نحوه پیر شدن برخی سیستم های بدن را ذکر می کنیم :
- پیر شدن قلب : ماهیچه قلب با پیر شدن در واکنش به ضخیم شدن شریان ها ضخیم تر می شود. این قلب ضخیم تر میزان پمپ کردن ماکزیمم کمتری دارد.
- پیر شدن سیستم ایمنی : سلول های T در افراد پیرتر جهت بازیابی مجدد زمان طولانی تری وقت می گیرد و توانایی کارکرد آنها کاهش می یابد.
- شریان ها و پیر شدن : شریان ها معمولا با پیر شدن سفت تر می شوند و پمپ کردن خون از درون آنها را برای قلب دشوار تر می سازد.
- پیر شدن ریه : ظرفیت حداکثر ریه ها ممکن است بین سنین 20 تا 70 سالگی 40 در صد کاهش یابد.
- پیر شدن مغز : با پیرتر شدن مغز ، به نظر می رسد برخی اتصالات بین نرون ها کاهش می یابد یا کارآمدی آنها کمتر می شود. این امر هنوز به خوبی درک نشده است.
- پیر شدن کلیه : کارآیی کلیه ها در تمیز کردن مواد زائد از بدن کمتر می شود.
- پیر شدن مثانه : ظرفیت کل مثانه کاهش می یابد و بافت ها ممکن است آتروفی پیدا کنند که سبب بی اختیاری ادرار می شود.
- چربی بدن و پیری : چربی بدن تا میان سالی کاهش پیدا می کند و بعد از آن وزن به طور عادی کم کم شروع به کاهش می کند. همچنین چربی بدن با پیر شدن ما به اعماق درونی تر بدن حرکت می کند.
- پیر شدن عضله : قدرت ماهیچه تا 70 سالگی حدود 22 درصد کاهش می یابد هر چند ورزش می تواند این افت را آهسته کند.
- پیر شدن استخوان : از 35 سالگی تراکم استخوان کم کم از دست می رود. پیاده روی ، دویدن و تمرینات قدرتی می توانند این فرآیند را کند کنند.
- بینایی و پیری : از دهه 40 دشواری در دیدن جزئیات نزدیک آغاز می شود.
- شنوایی و پیری : با پیر شدن افراد ، توانایی شنیدن فرکانس های بالا کاهش می یابد.
عوامل رفتاری
خبر خوش اینکه بسیاری از این علل پیری را می توان از طریق رفتارهای تان تعدیل کنید :
ü با خوردن غذاهای سرشار از آنتی اکسیدان ها ، می توانید صدمه ناشی از رادیکال های آزاد را به حداقل برسانید.
ü با ورزش کردن ، می توانید اتلاف استخوان و ماهیچه را محدود کنید.
ü با پایین نگاهداشتن کلسترول تان ، می توانید سفت شدن شریان های تان را کند کنید و از قلب تان محافظت کنید.
ü با تمرین تناسب ذهنی ، می توانید مغزتان را هوشیار و فعال نگهدارید.
نشان داده شده است که عوامل شیوه زندگی طول عمر را افزایش می دهند. موش های تحت برنامه غذایی کالری محدود شده ( 30 درصد کالری روزانه کمتر ) تا 40 درصد بیشتر عمر می کنند. همچنین نشان داده شده است که تفکر مثبت هم طول عمر افراد را تا 5/7 سال افزایش می دهد.
منبع نویسنده : کتاب پیری تحت ذره بین : چاپ موسسات ملی سلامتی ، موسسه پیری ( ایالات متحده ).
تاریخ بروز رسانی : 21 دسامبر 2007 .